يادداشت هاي محمد صالح نقره كار

1. در کنار نگرانی های بشردوستانه محلی و منطقه ای و ملی و جهانی ،کانون توجه مدافعان حقوق انسانی به اقشار اسیب پذیر اقتصادی، مشاغل روزمزد، خانواده های فاقد سرپرست ،کودکان کار و زباله گردها ،خدمات دهنگان عمومی نظیر پاکبان ها ، زندانیان و اقشار شاغل در زندان ها معطوف شده است.در برنامه اقدام وضعیت اضطرار ،ملاحظه گری اوضاع هر قشر قابل توجه است.اصل کرامت انسانی و صیانت از حق حیات از یک طرف و نظامات عمومی و مصالح اجتماعی از طرف دیگر زمینه اتخاذ رویکرد و کارکرد متمایز از روزمره را ایجاب می کند.حق سلامت و حیات جامعه اولویت یک است لاجرم باید سایر حقوق را ذیل ان تعریف کرد و همه ملاحظات را به پای ان قربانی ساخت. 2. قوه قضا هم جزئی از حکمرانی است.اصل حاکم بر عمل حکمرانی "تناسب" است.یعنی متناسب با مقتضیات و شرایط تصمیم بهنگام گرفته شود.این خصلت حکمرامی باعث می شود عمل منعطف و قرین با خیر عمومی داشته و کار آ تر ،پذیرا تر ،تسهیل کننده تر و توان مند تر در حل مسائل جامعه شناخته شود.هر قدر حکمرانی این انعطاف و توانایی را بیشتر داشته باشد،ظهور شایسته تر و مقتدر تر خواهد داشت.ازمون بزرگ کرونا دقیقا حکمرانی های جهان را در مظان تست علنی قرارداده است.در این راستا رفتار هر یک با زندانیان سوژه تحقیق و قیاس پر دلالتی دارد. 3. زندانیان فقط باید متحمل مجازات حبس شوند نه بیشتر.وقتی کرونا وضعیت حیات این قشر را تهدید می کند انتظار این است که تصمیمات اضطراری برای اولویت بخشی به حق حیات گرفته شود. مرگ یک زندانی هم قابل قبول نیست.مسئولیت جان او با حکمرانی است.نباید از ان غفلت شود با این توجیه که مجرم باید تاوان ببیند. 4. زندانیان جزو اسیب پذیر ترین اقشار هستند.چون جسم انها به نام قانون و حکم مرجع قضایی در وضعیت سلب ازادی بدون اراده انها قرار گرفته است.جان همه زندانیان عزیز است و ایشان هم انسان هستند ولو انکه خطا کار باشند.خصوصا زندانیان سیاسی و عقیدتی که اختلاف نظر جدی در خصوص جرم انها بین جامعه وجود دارد. 5. راهکار قوه قضا در این شرایط با تسریع در ازادی و اعطای مرخصی زندانیان بمنظورپیشگیری از سلب حق حیات ، بر اساس اصول بشردوستانه کرامت انسانی قلمداد می شود هر چند ناکافی است.محیط زندانها فضایی بسته و ناامن در مقابل این ویروس برای محکومین،بازداشتیها و حتی پرسنل ایجاد میکند. علت ناآرامی در برخی زندانها و دغدغه خانواده ها کاملا قابل درک ست. 6. حساسیت در خصوص یکایک زندانیان به دیده ای برابری خواهانه و منهای تبعیض هست البته در خصوص زندانیان سیاسی ،وکلا ،فعالان مدنی و محیط زیستی ،زندانی های خارجی و دو تابعیتی حساسیت های نهادهای بین لمللی و سایر کشورها هم مدخلیت دارد. زنان زندانی و اطفال کانون اصلاح و تربیت نیز باید با نگاه تبعیض مثبت بدلیل اسیب پذیری مورد توجه جدی تری قرار گیرند.ازاد کردن توام با وثیقه انها و تسریع در اقدام تسهیلی سزاوار است.داروی تلخ زندان را باید به شهد حسن تدبیر بهنگام تسکین گرانه تجویز نمود تا کشور به ناروا در مظان اتهام نقض حق حیات قرار نگیرد. 7. مجموعا اقدامات و بخشنامه های اخیر قوه قضاییه حکایت از درک درست از شرایط خطیر ناظر بر کاهش آلام و خسارات ناشی از بیماری کرونا دارد .مرخصی 54 هزار زندانی و ازادی مشروط 1440 مددجو به استناد گفته سخنگوی قضا مثبت است. دستور العمل کاهش ورودی افراد به زندان‌ها با عدم صدور قرارهای تأمین منجر به بازداشت جز در موارد ضروری ،بهره مندی از تأسیسات ارفاقی مندرج در قانون آیین دادرسی کیفری و قانون مجازات اسلامی از قبیل اعمال مجازات‌های جایگزین حبس، تعویق اجرای مجازات، تعلیق تعقیب و تعلیق مجازات ،تعویق معرفی جدید محکومین به زندان‌ها تا پایان فروردین 99 و جداسازی بیماران زمینه دار ،ارائه اقلام حفاظت کننده محیط و ضد عفونی کننده ها ،ارائه جهیزات بهداشتی همه تصمیمات سزاواری است و جای قدرشناسی دارد. 8. با همه این تدابیر کانون بحران کثرت تجمع انسانی موجود در زندان ها ست که هنوز هم نگرانی ها را نکاهیده است.در چنین برهه ای آنچه مهم ست ، سرعت عمل و ابتکار در اتخاذ تدبیر بهنگام است. بنظر تنها محکومین خطرناک باید ضمن رعایت استانداردهای لازم در زندانها باقی مانده و سایرین با تدابیر تامینی و مراقبتی ازاد و مشمول مرخصی گردند.خصوصا ان دسته زندانیان واجد جنبه عمومی غیر خطرناک برای سلامت و امنیت جامعه که شاکی خصوصی ندارند مورد تسهیل ویژه قرار گیرند.حتما مجرمین سیاسی در خط مقدم ازادی و اعطای مرخصی هستند.این تدبیر واجد جنبه تسکینی برای افکار عمومی نیز هست. 9. باید دقت بهنگام کنیم که اوضاع عادی نیست.پیش بینی ناپذیر است. نقطۀ بدون بازگشت دور نیست.هر امکان و فرصتی در چارچوب منافع ملی باید مغتنم شمرده شود. تصمیمات باید با کمترین ریسک و بیشترین عایدی اتخاذ شود.جان زندانیان را مهمتر از انچه تا کنون پنداشته ایم شیرین و عزیز پنداریم.به چشمان منتظر خانواده انها و به ترازوی بارگاه عدالت توجه کنیم.ضمن قدرشناسی از تلاش هایی که تا کنون انجام پذیرفته ، بدون هیچ ملاحظه ای هشدار ها باید جدی گرفته شده و نگذاریم دیر تر شود.